همه چیز در مورد شكار در ایران

سازمان محیط‌زیست در سال جاری تاكنون 40 پروانه شكار صادر كرده است.از این میان 5 پروانه را شكارچیان خارجی و بقیه را ایرانیان دریافت كرده‌اند.

دایره اجرایی اداره نظارت و بازرسی سازمان محیط‌زیست در سال جاری تاكنون 40 پروانه شكار صادر كرده است. از این میان 5 پروانه برای شكارچیان خارجی و بقیه برای ایرانیان صادر شده است. افشین كرمی معاون دایره اجرایی این خبر را داد.


قیمت مجوز شكار در ایران در مناطق ویژه 232 هزار تومان و در مناطق آزاد 21 هزارتومان است. شكارهای بزرگ ایران هم قوچ و كل است كه جزو شكارهای پرطرفدار دنیا محسوب می‌شود. اگر شكارچی حرفه‌ای هستید ایران با داشتن بهترین تروفه‌ها برایتان مثل بهشت است و اگر شكار برای شما فقط یك سرگرمی است تا از روزمره‌گی بیرون آئید باز هم شكار در ایران مثل یك رویا است. رویایی كه ممكن است وقتی بیدار می‌شوید برای شكرگذاری نفسی از سر آسودگی بكشید!

قوانین و جریمه‌ها

سازمان حفاظت از محیط زیست در 20 ماده قوانین مربوط به شكار و ماهیگیری را دسته‌بندی كرده است. اندازه جریمه‌ها نسبت به قانون‌شكنیها متفاوت است. مثلا هر كس « مبادرت به شكار و صید در مناطق ممنوع و یا خلاف محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی كه سازمان در حدود اختیارات قانونی خود تعیین و آگهی كرده است و شكار غیرمجاز در قرقهای اختصاصی كند و یا شكار و صید با وسایل و از طرق غیرمجاز و یا شكار با استفاده از اسلحه دیگران انجام دهد» به جزای نقدی از یكصدهزار تا یك میلیون ریال یا حبس از یك ماه تا شش ماه محكوم می‌شود.

اگر هم كسی «شكار و صید در مناطق حفاظت‌شده و پناهگاههای حیات‌وحش بدون تحصیل پروانه ویژه و صید غیرمجاز در رودخانه‌های حفاظت شده انجام دهد» مجازات حبس از سه ماه تا سه سال برایش در نظر گرفته می‌شود و یا به جزای نقدی از یك میلیون و پانصدهزار ریال تا هجده میلیون ریال محكوم می‌شود.
تفنگهای شكاری

در ایران هر فرد 18 ساله می‌تواند سه تفنگ داشته باشد. یک تفنگ گلوله‌زنی برای شکار پستانداران، یک تفنگ گلوله‌زنی با کالیبری کوچکتر از 6 میلیمتر برای تمرین تیراندازی و یک تفنگ ساچمه‌زنی برای شکار پرنده. البته اقلیتهای دینی می‌توانند برای شکار برخی از حیوانات دیگر مثل گراز و خرگوش با تفنگ ساچمه‌زنی نیز پروانه شکار دریافت کنند.

صدور مجوز نگهداری و حمل سلاح به عهده نیروهای نظامی و صدور مجوز شکار با تفنگهای شکاری به عهده سازمان حفاظت محیط زیست است. براساس قوانین ایران، به تفنگهایی که کالیبر آنها کوچکتر از 6 میلیمتر باشد، پروانه شکار داده نمی‌شود.

«در ایران تفنگ گران است. وارداتش هم ممنوع. بیشتر تفنگ‌های بازار دست كم بیست و شش سال از عمرشان گذشته است. آنها كه می‌خواهند پرنده بزنند، تفنگ ساچمه‌زنی می‌خرند. چهار بسته هزار تومانی برای ارزان‌ترین نوع‌اش. همیشه ارزان‌ترین ساخت وطن است. شكار بزرگ تفنگ گلوله‌زن می‌خواهد. برای این تفنگ، ارزان‌ترین معنای روشنی ندارد. 15 چك یك میلیون تومانی برای گران‌ترین نوعش. البته تفنگ‌های گلوله‌زن دست دوم را با 4 یا 5 میلیون تومان می‌توان خرید.» این گزارش را چندی یش خبرگزاری میراث فرهنگی منتشر كرده بود.

یكی از فروشندگان لوازم شكار می‌گوید: «تفنگهای برنو زمان رضاخان هنوز هم گلوله‌زنهای خوبی برای شكار بزرگند. سالم‌ترین‌شان یك و نیم میلیون قیمت دارد.» شكار وسایل جانبی هم می‌خواهد. كوله، چكمه و قطار فشنگ. اینها بسته به جنس و نوع ساخت‌شان هزینه می‌برند.
البته نرخ اسلحه در ایران با تمام استانداردهای بین‌المللی تفاوت دارد. در حالی كه جدیدترین سلاحهای شكاری گلوله‌زنی در آمریكا و بسیاری كشورهای اروپایی حدود 700 دلار به فروش می‌رسد اما سلاحهای فرسوده و از رده خارج در ایران با قیمتی حدود 5 _ 6 میلیون تومان فروخته می‌شود و مستلزم عبور از بروكراسی 3 ماهه اداری است.

قوانین ورود شكارچیان خارجی به ایران

طبق قوانین حفاظتی هیچ شكارچی خارجی حق ندارد بدون هماهنگی با دفاتر خدمات مسافرتی با اسلحه وارد ایران شود. در ایران حدود 10 دفتر خدمات مسافرتی در جذب شكارچیان خارجی و برگزاری تورهای شكار فعالیت می‌كنند كه تمامی این گردشگران باید از طریق یكی از این دفاتر وارد ایران شوند.

كرمی در مورد نحوه ورود اسلحه و فشنگ مورد نیاز شكارچیان خارجی می‌گوید:«دفاتر خدمات مسافرتی با ارائه درخواستی مبنی بر موافقت با ورود شكارچی پرونده امنیتی در مورد درخواست خود را به جریان می‌اندازند. پس از اعلام موافقت سازمان محیط زیست و اداره كل اسلحه و مهمات كشور مجوز ورود شكارچی موردنظر به ایران صادر می شود. به محض ورود شكارچی به فرودگاه علاوه بر پرداخت وثیقه به گمرك و فرودگاه جهت تضمین بازگرداندن اسلحه توسط دفتر خدمات مسافرتی، اسلحه و فشنگهای همراه شكارچی توسط نماینده اسلحه و مهمات كشور بازدید می‌شود و پس از مطابقت با درخواست تائید شده اجازه ورود به كشور صادر می‌شود.»

مبلغ وثیقه برای شكار چهارپایان 15 میلیون تومان و برای گراز و پرنده 5/2 میلیون تومان است كه توسط شركت مسافرتی به محض ورود به كشور به سازمان محیط زیست نیز پرداخت می‌شود.

كرمی در خصوص نحوه محاسبه مبلغ پروانه شكار با شكارچیان خارجی می‌گوید:« مبلغی كه به عنوان وثیقه قبل از شكار دریافت می‌شود به صورت امانی در اختیار سازمان است تا شكارچی شكار خود را به پایان برساند. سپس براساس طول، ركورد و تروفه كه هركدام مبلغ تعریف شده‌ای دارد قیمت شكار محاسبه و دریافت می‌شود با دریافت این مبلغ وثیقه پرداخت شده نیز برگردانده می‌شود.»

وی در مورد نحوه خروج شكارچی به همراه شكاری كه انجام داده، می‌گوید:« پس از پایان شكار محیط‌بانی كه به همراه شكارچی است اندازه‌های موردنظر حیوان را یادداشت كرده و سپس پوست و سر حیوان را در جعبه‌ای گذاشته و در آن را پلمپ می‌كنند و پس از بازگرداندن مبلغ وثیقه‌ای كه در فرودگاه دریافت شده تروفه به آدرس شكارچی ارسال می‌شود.»
شكارچی خارجی

با این كه فصل شكار از مهرماه آغاز و تا پایان نیمه اول بهمن ماه ادامه دارد، اوج ورود شكارچیان خارجی در تعطیلات ژانویه است.

علی‌اكبر فدایی مسوول بخش صدور پروانه درباره تفكیك واگذاری پروانه شكار بین شكارچیان داخلی و خارجی به میراث خبر گفته است: «قوانین موجود برای شكارچیان داخلی با ابلاغیه ادارات سازمان محیط‌‌زیست آغاز می‌شود. افراد، اقدام به ثبت‌نام كرده و پس از مراسم قرعه‌كشی، می‌توانند با واریز مبلغ تعیین‌شده به شكارگاه اعزام شوند. ولی شكارچیان خارجی با برقراری ارتباط با یكی از آژانسها به ایران می‌آیند. تمام امور بروكراسی شكارچیان را آژانس مربوطه انجام می‌دهد. مبالغی كه برای دو گروه تعیین می‌شود نیز متفاوت است. شكارچیان داخلی حدود 10 برابر خارجیها از شكارهای ایرانی سهم می‌برند. امسال قیمت شكار در مناطق ویژه یا حفاظت‌شده 242 هزار تومان و در مناطق آزاد 21 هزار تومان تعیین شده است».

شكارچیان خارجی كه صرفا برای كسب تروفه (شكارهای بزرگ و پیر كه ارزش ورزشی دارند و می‌تواند یك ركورد محسوب شود) به ایران می‌آیند، برای دریافت پروانه حدود 5000 دلار پرداخت می‌كنند و نیاز به ثبت‌نام ندارند. هر كدام از این افراد زودتر نامش در لیست آژانسهای ورودی قرار گیرد، شانس بیشتری برای تصاحب تروفه‌های جذاب شرقی خواهند داشت.

در ایران هشت گونه گوسفند وحشی وجود دارد كه بسیار مورد علاقه و توجه شكارچیان بین‌المللی است. اغلب این گونه‌ها فقط در مناطق خاصی زیست می‌كنند. مثلا گوسفندهای وحشی در نواحی قفقاز، افغانستان، چین، ایران و بخشی از پاكستان یافت می‌شوند. شكارچیان علاقه‌مند به این گونه‌ها اغلب از كشورهای آمریكایی و اروپایی عزم شكار می‌كنند.
چگونه از شكارچیان خارجی دعوت كنیم؟

افشین كرمی می‌گوید:« هر سازمان، ارگان و یا آژانس مسافرتی كه می‌خواهد شكارچی خارجی به ایران دعوت كند ابتدا باید درخواست خود را به سازمان حفظ محیط زیست ارائه دهد تا پس از مطالعات دقیق این سازمان، وزارت كشور، وزارت اطلاعات و وزارت امورخارجه رای نهایی در صدور این مجوز به آژانس اعلام شود.»

وی می افزاید:«آژانس با توجه به مثبت یا منفی بودن رای نهایی سازمان اقدام به ورود شكارچی یا كنسل كردن سفر می‌كند.»

صدور پروانه شكار براساس مقرراتی خاص صورت می‌گیرد و همه افراد متقاضی پروانه شكار ملزم به طی مراحل زیر هستند:

الف- ارایه پروانه حمل سلاح، اخذ شده از نیروهای مسلح (ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران، نیروی انتظامی)

ب- دریافت دفترچه شناسایی ویژه شكارچیان، از سازمان حفاظت محیط زیست. در این دفترچه مشخصات صاحب دفترچه، مشخصات سلاح، مشخصات پروانه‌های صادر شده برای شكارچی (جهت پستانداران و پرندگان)، وضعیت دریافت مهمات شكاری و سوابق تخلف صاحب دفترچه ثبت می‌شود.

ج) پرداخت بهای پروانه شكار موردنظر و ارایه فیش بانكی مربوط، به اداره محیط زیست شهرستان و دریافت پروانه شكار.

در پروانه‌های شكار شرایط شكار از جمله محدوده جغرافیایی مجاز برای شكار، حیوانات مجاز برای شكار، تعداد آنها و زمان مجاز برای شكار درج شده است و شكارچی ملزم به رعایت آنهاست. در صورت عدم رعایت هر یك از شرایط فوق، با شكارچی طبق قوانین و مقررات شكار و صید رفتار می‌شود.

هر شكارچی می‌تواند در هر سال در طول فصل مجاز دو پروانه شكار چهارپا و یا دو پروانه عادی شكار پرنده با مدت اعتبار معین، از مناطق مختلف در سراسر كشور دریافت كند.

در خاتمه تمامی مشخصات صاحب اسلحه (شكارچی)، اسلحه، پروانه و فیش بانكی توسط مأمور صدور پروانه‌ها در دفتر آمار فروش پروانه ماهیانه در سازمان حفاظت محیط زیست ثبت می‌شود.
بیماری بروكراسی

طبق گزارشی كه میراث خبر منتشر كرده اجرای یك تور شكار در ایران نیاز به دریافت 5 مجوز از 5 سازمان و وزارتخانه مختلف دارد و هر شكارچی كه وارد ایران می‌شود باید پیش از 10 فرم مختلف این سازمان‌‌ها را تكمیل كند.

هم‌چنین این بروكراسی پر پیچ و خم باعث می‌شود سالانه میلیونها تومان از سرمایه‌ آژانسهای مسافرتی برگزاركننده تور شكار در حسابهای سازمانهایی مانند سازمان حفاظت محیط‌زیست و گمرك مهرآباد به عنوان وجه ضمانت بخوابد.

یك دفتر خدمات مسافرتی اگر بخواهد تور شكار برگزار كند علاوه بر داشتن مجوز بند «ب» وزارت ارشاد برای اجرای تور موردنظر باید از سازمان حفاظت محیط‌زیست، وزارت امور خارجه، سازمان اسلحه و مهمات و وزارت دفاع نیز مجوزهای لازم را دریافت كند.

دریافت این مجوزها برای هر گروه شكارچی كه وارد ایران می‌شود معمولا بیش از 40 روز به طول می‌انجامد.

برگزاركنندگان تورهای شكار اگرچه دریافت این مجوزها را كاملا منطقی و برای حفظ محیط‌زیست و امنیت ملی لازم می‌دانند؛‌ اما معتقدند عملكرد موازی سازمانها در زمینه صدور مجوزهای لازم باعث شده است كه این روند بیش از آنچه لازم است طول بكشد. «سیدمصطفی خلیلی» كارشناسی ارشد محیط‌زیست و مدیركل سابق دفتر حیات‌وحش و آبزیان سازمان حفاظت محیط‌زیست، می‌گوید:‌ «با تشكیل كمیته‌ای متشكل از نمایندگان و كارشناسان هر یك از سازمانهای مربوطه و هماهنگ كردن عملكرد این سازمانها برای اجرای روند دریافت مجوزهای شكار می‌توان این زمان را به كمتر از یك هفته تقلیل داد.»

از سوی دیگر صدور دیرهنگام مجوزهای شكار و تعیین منطقه تعداد شكارهای مجاز در هر سال باعث می‌شود كه آژانسهای برگزاركننده تورهای شكار تا آخرین لحظات امكان برنامه‌ریزی دقیق نداشته باشند.

این در حالی است كه مشتریان بین‌المللی شكار حرفه‌ای عموما با توجه به حساسیتی كه در انتخاب محل و نوع شكار به خرج می‌دهند از یك سال قبل برنامه‌های خود را مشخص و درخواستهای خود را برای انجام شكار در ایران به آژانسهای مربوطه ارسال می‌كنند.

بنابراین نامشخص بودن وضعیت مناطق شكار در نقاط مختلف كشور و تعداد شكارهایی كه می‌توان در این مناطق زد، باعث می‌شود آژانسها تا آخرین لحظات نتوانند برنامه مشخصی به مشتریانشان ارایه كنند. غیرقابل پیش‌‌بینی بودن این موضوعات تا آخرین لحظات باعث شده است كه در بسیاری از مواقع تورهای برنامه‌ریزی‌شده بسیاری كنسل شود و ضررهای جدی را متوجه آژانسهای برگزاركننده تورهای شكار كند.
به عنوان مثال «مراد ذوالفقاری» راهنمای تور شكار اول مرداد ماه به میراث‌خبر گفته است: «در حالی كه آغاز فصل شكار معمولا از اول پاییز است حداكثر باید تا آخر تیر ماه مشخص شود كه امسال درچه مناطق كدام گونه‌ها را به چه تعداد می‌توان شكار كرد؟ اما امسال هنوز اطلاعاتی در این زمینه ارایه نشده و در حالی كه كمتر از 2 ماه به ورود شكارچیان به كشور باقی‌مانده ما هنوز نتوانسته‌ایم برنامه‌های خود را برای اجرای شكارهای درخواستی آنها مشخص كنیم.»

پرداخت وجه ضمانت هم داستان مفصلی دارد. با وجود اینكه «محسن عطار» كارشناس دفتر نظارت و بازرسی سازمان حفاظت محیط‌زیست گفته:‌ «وجه ضمانت پروانه شكار بلافاصله بعد از تسویه حساب بازگردانده می‌شود.» آژانس‌داران مدعی هستند كه روند بازگرداندن این وجه ضمانت معمولا بین 6 ماه تا یك سال به طول می‌انجامد.

«ذوالفقاری» راهنمای تور شكار در این زمینه از وجه ضمانتی می‌گوید كه آبان ماه سال گذشته پرداخت شده و با وجود اینكه مراحل تسویه‌حساب صورت گرفته و تا فصل شكار بعدی نیز كمتر از دو ماه باقی است هنوز این وجه ضمانت بازگردانده نشده است.

به این ترتیب سالانه میلیونها تومان سرمایه آژانسهای برگزاركننده تور شكار به دلایل مختلف بلوكه می‌شود و در نتیجه ضررهای بسیاری را متوجه این دفاتر می‌كند.

نوشته شده در تاریخ دوشنبه 26 اسفند 1387    | توسط: علیرضا ملک پور    |    |
نظرات()